Nhiếp ảnh gia Miroslav Tichý và máy ảnh bìa carton

0
3168

Mình vẫn tự nhủ bản thân không được sa lầy vào con đường “Máy ảnh gia“. Hôm nay, tình cờ bác Dragos Stoica share bài viết về nhiếp ảnh gia sống ẩn dật Miroslav Tichý trên group Film Photographers. Mình rất thích thú với bài viết xoay quanh những bức hình được chụp bởi chiếc máy ảnh làm bằng bìa cứng mà ông mò mẫm tự chế.

Miroslav Tichý và chiếc máy ảnh tự chế.

Vốn từ kém nên mình cố gắng tìm một bài viết về ông bằng tiếng việt. Kết quả, mình đọc được những dòng tâm sự của chú daymadi-T:

“Cứ nói về chụp ảnh, bạn bè gặp nhau thường đề cập tới kỹ thuật, tới trào lưu này trường phái nọ, rồi thì máy nào hay máy nào dở, đại khái không ngoài mấy cái thời trang qua quảng cáo trên mạng… ! Coi vậy mà ít ai ra khỏi thông lệ này.

Phải thú nhận, gần 50 năm cầm máy, cho đến hôm qua, tôi vẫn còn tự hỏi máy nào tốt, tiêu cự ống kính nào thích hợp…Tình cờ đọc một bài viết về Miroslav Tichý, do một bạn ảnh gởi qua mail, nay cũng thấy vơi đi phần nào những thắc mắc  trên …”.

Thật là đúng với những gì đang xảy ra với mình lúc này. Cố gắng để không trở thành một “Máy ảnh gia“.

Ông là người Tiệp, sinh năm 1926. Trưởng thành, Miroslav Tichý được nhận vào Học Viện Mỹ Thuật thành Prague. Là người có tài, cơ hội trở thành một hoạ sĩ nổi danh không phải là nhỏ, thế nhưng năm 1960, ông bỏ hội hoạ để chuyển sang nhiếp ảnh vì không đồng quan điểm nghệ thuật với chính quyền lúc ấy.

Suốt ngày lang thang với cái máy ảnh bằng bìa cứng mà ông mò mẫm tư chế. Những mảnh nhựa dẽo nghiềng nát, trộn với bột kem đánh răng (?!) kết hợp với lõi cuộn giấy vệ sinh để làm làm ống kính. Lấy lõi gổ dùng để cuộn chỉ may và vài cơ phận máy hình thu nhặt được đó đây rồi cột dính vào nhau mà làm thân máy !

Miroslav Tichý

Với cái máy này, suốt ngày ông lang thang ngòai đường, không lưu tâm gì tới bộ dáng của mình nữa mà chỉ ăn mặc thế nào cho nó thật lập dị.

Cư dân thành phố Kijov (Tiệp) không bịết phải coi Miroslav Tichý như một ông già gàn dở dễ mến hay là một ông kẹ đáng sợ. Họ thường bắt gặp ông tại bến xe buýt, tại công viên và đặt biệt là tại khu vực hồ tắm, nơi ông lưu lại hàng giờ để chụp lén các bà cô lơ là không mấy kín đáo.

Nhiều lần ông bị bắt giữ vì chuyện này, cảnh cáo rồi được thả. Đến khi làm quá bị cấm tới các hồ tắm này thì ông tự chế lấy một ống kính tầm xa (tele) để dùng. Do đó trên nhiều tấm hình, người xem thấy tiền cảnh là một mạng lưới rào bằng kẽm.

Có ngày ông chụp cả trăm tấm hình. Tối đến, về căn nhà trọ chật chội và mất trật tự, ông dành hết thì giờ để in ảnh. Miroslav Tichý coi nhiếp ảnh là trò giải trí của riêng ông, không tuân thủ một qui tắc nào hết. Lúc chụp cũng như khi tráng ảnh, ông bất chấp các nguyên tắc căn bản (?!).

Ảnh in ra ông dùng bút nhấn vào đường viền cho rõ, hoặc dùng mực vẽ luôn ra thành khung hình. Sau đó thì vứt thành đống, chẳng màn tới mà cũng chẵng cho ai xem (Chắc thời ông này chưa có … facebook!).

Suốt 20 năm trường, việc làm của ông chẳng ai hay biết.

Năm 1981, Roman Buxbaum, người bạn thiếu thời, vừa là láng giềng của ông, trông thấy trong studio của Tichý. Những tấm hình mốc meo lẫn lộn với những đống phim chưa tráng, tất cả nằm lăn lóc cùng với mấy cái máy hình bằng bìa cứng của ông.

Roman Buxbaum là người thứ hai, ngoài Tichý, nhìn thấy những tác phẩm của ông. Phần lớn những tấm hình ở vào tình trạng rất xấu bởi đã trầm mình quá lâu trong căn studio ẩm ướt. Roman Buxbaum khởi công việc thu vén và cập nhật. Năm tháng qua, nhờ Buxbaum, những tác phẫm này bắt đầu xuất hiện trong các phòng triển lãm và các viện bảo tàng: New York, Paris, London…

Qua cuộc triển lãm, tờ NewYork Photo Review đã viết về ông như sau:

“Chúng tôi thấy hình chụp những người phụ nữ từ phía sau, từ phía trước, phía hông. Có những tấm chụp đôi chân, hay ngực, hay lưng… Rồi cũng có cả những tấm hình chụp toàn thân. Chúng tôi cũng thấy những bức hình chụp lúc đi, lúc đứng, lúc ngồi, hay đang chồm ra phía trước hoặc ngã về phía sau.

Củng có vài ảnh khoả thân, nhưng hình ảnh không rõ lắm, khó mà phân biệt đó là những hình khoả thân thật hay là hình của ai đó áo mặc không đủ che thân ! Tính chất khiêu gợi (erotisme) của tấm hình tuy có mặt nhưng rất là giới hạn, không đủ để đưa ta đi sâu vào lãnh vực của loại hình này !”.

Năm 2004, bộ sưu tập các tác phẩm Tichý của Buxbaum được trình bày trong triển lãm Nghệ Thuật Hiện Đại ở Seville, Tây Ban Nha. Một năm sau, 2005, các tác phẩm này được giải Prix de New Arles.

Rồi từ đó người đời tìm hiểu thêm về ông. Ông trở nên nổi tiếng qua cái nét thô thiển mà rất nghệ thuật trong những tác phẩm được triển lãm tại ZurichParis. Lúc ấy Tichý đã 71 tuổi. Rồi Buxbaum thành lập tổ chức lấy tên ông ”The Miroslav Tichý Foundation” với chiều hướng gìn giữ và phổ biến tác phẩm của ông. Dĩ nhiên Roman Buxbaum hưởng rất nhiều tiền hoa hồng từ các phòng triển lãm này.

Về nhiếp ảnh, phần lớn nếu không muốn nói tất cả chủ đề của ông là nữ phái. Những bức hình hầu hết chụp lén tại hồ tắm, khu vực những bà những cô thiếu cảnh giác.

Phần lớn các quý bà, quý cô không ai tin cái vật ông đang nắm trong tay chụp được hình họ. Vì thế nếu có thấy họ mĩm cười trong hình của ông, chẳng qua là để tỏ ra mình lịch thiệp với một ông già râu bạc, tóc phất phơ theo gió trên tay cầm món đồ chơi của con nít mà thôi.

Die Stadt der Frauen ( Miroslav Tichý )

Đến năm 2009, Tichý bất ngờ cắt đứt liên hệ với Roman Buxbaum”Tôi không hề hợp đồng với Buxbaum cho ông ấy quyền triển lãm tác phẩm của tôi, dầu là bằng lới hứa hay là bằng văn bản. Buxbaum đã vi phạm việc khai thác bản quyền“. Miroslav Tichý đến đây không cần Roman Buxbaum nữa !

Miroslav Tichý in Braunschweig

Những bức hình này, năm 2010, trong  một cuộc triển lãm dành riêng cho ông, được trình bày tại Trung Tâm Nhiếp Ảnh Quốc GiaNew York. Cuộc triển lãm đưa ra gần 100 bức ảnh, với chủ đề vừa nêu trên, nhăn nhó mốc meo, cùng với những cuộn phim chưa tráng và chiếc máy hình tự chế, được trưng bày đúng hiện trạng như khi chúng còn lăn lóc trong nhà ông!

Nguồn: Messy Nessyc Bản dịch: Daymadi

Biên tập Gocnhiepanh.com

 

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here